Page 63 - lbu orijinal

HAŞHAŞ VE TÜTÜN SAPLARINDAN

ANTİMİKROBİYAL NANOMALZEME ÜRETİMİ

Yurdumuzda genel olarak üretlen haşhaş,
Papaver somnferum L. türünde tek yıllık kültür
btksdr (Bozdağ, 2021). Ülkemzde 3298 sayılı
PANELİST müsaadel ekleblen haşhaş Bakanlar Kurulunca
yönetmelğ
göre
hükümlerne
ve
kanun
lde
belrlenen
üretleblmektedr
13
(Afyonkarahsar, Amasya, Burdur, Çorum,
Denzl, Isparta, Kütahya, Tokat, Uşak llernn
tüm lçeler le Balıkesr, Eskşehr, Konya ve
Mansa llernn bazı lçeler). Kontrollü ve
müsaadel bçmde tarımı yapılablen haşhaşın
İsma l Yavuz çzlmemş kapsüller, TMO tarafından

üretclerden satın alınmaktadır. Satın alınan
YILMAZ kapsüller Afyon Bolvadn lçesndek Afyon
Alkalodler Fabrkasında şlenmektedr (İşler,
n.d.).

Üretlen ürünlern %90’ına yakın kısmı tıbbı kullanım çn yurtdışına hraç edlr. Tek yıllık olan haşhaş btks,
hem yazlık hem de kışlık ekleblr ve otsu yapı sergler. Vejetasyon süres 110-280 gün arasındadır. Haşhaş sapı,
klm ve üretm özellklerne göre 30-180 cm uzunluğunda olablr. Sap ve dallar tüysüz ve doğrusal şekldedr
(Bozdağ, 2021). Haşhaş btks, farklı özellklerde topraklarda yetştrleblr. Haşhaş ekm toprağı yormaz
aksne yarı nadas özellğ gösterr. Çapa btks olan haşhaş ekm sonrası toprak yen ürün üretm çn yabancı
otlardan arınmış ve temz hale gelr.
Tütün, tarım koşullarına uyumlu olan ve Türkye koşullarına adaptasyon göstermş br btkdr. İnsan sağlığına
zararları her zaman gündemde olan tütün ekonomk değer olan aromatk btkler arasında endüstryel br btk
çeşddr. Türkye tütün tarımında 2014’te 74,696 tonluk üretmle 16. olmuştur. Zayıf, vermsz, atıl topraklarda
yetştrleblr. İklm adaptasyon özellğ yüksektr Vejetasyon süres 80-120 gün arasındadır. Çoğu tarım
btksnn aksne gübre zorunlu değldr. Nöbetleşe ekm gerekl değldr. Tütün tarımı emek-yoğun özelk

gösterr. 2015’te toplam 67.990 ton olan toplam Türkye tütün üretmnn 41.818 tonu Ege Bölgesnden olmuştur.
Yne 2015 yılında 8.950 hektar üretm alanı le Uşak Türkye’de üçüncü sırada gelmştr. Eşme lçes, Uşak lnn
en çok tütün üretm alanı olan lçesdr
Lteratürde, haşhaş ve tütün tarım artıklarından lf elde edlmes le çok kısıtlı çalışmaya rastlanmıştır (Banožć et
al., 2020). Bununla beraber haşhaş ve tütünden byo-aktf madde ekstrakte edlmes le antmkrobyal maddelern
gelştrlmes le lgl çalışmalar kaydedlmştr (Aknc & Bayram, 2003; Dkbas et al., 2022; Krkan et al., 2018;
Sutay Kocabaş et al., 2020).

Dkbaş vd. (Dkbas et al., 2022), haşhaş btksnn çeştl kısımlarını ekstrakte etmş Gümüş nanoparçacık
ekleyerek antmkrobyal özellklern karşılaştırmıştır.
Krkan vd. (Krkan et al., 2018) haşhaş btk saplarından antoksdan madde ekstrakte etmştr.
Kocabaş vd. (Sutay Kocabaş et al., 2020), haşhaş sapından hemselüloz elde edlmes le lgl br çalışma
yapmıştır. Hemselüloz, gıda, laç, kozmetk gb alanlarda kullanılmaktadır.
Muvhwa vd. (Muvhwa et al., 2021), tütün sapından ntroselüloz üretmnde kullanılmak üzere selüloz hamuru
elde etmştr.
Sun vd. (Sun et al., 2019) tütün sapından, laç sanaynden kmyasal endüstrsne çeştl alanlarda kullanımı olan
lgnn maddes çıkarmıştır.

61